Ελκώδης Κολίτιδα

Η ελκώδης κολίτιδα είναι μια χρόνια φλεγμονή του παχέος εντέρου. Αυτό σημαίνει ότι το έντερο ερεθίζεται και δημιουργούνται μικρά «έλκη» (πληγές) στην εσωτερική του επιφάνεια. Η νόσος εμφανίζεται συχνότερα σε νεαρούς ενήλικες, αλλά μπορεί να εκδηλωθεί σε οποιαδήποτε ηλικία.

Τα συμπτώματα διαφέρουν ανάλογα με τον ασθενή και μπορεί να είναι ήπια ή πιο έντονα. Τα πιο συνηθισμένα είναι:

• Αιματηρές διάρροιες με ή χωρίς παρουσία βλέννας στα κόπρανα
• Πόνος στην κοιλιά
• Αίσθημα επείγουσας ανάγκης να πάτε στην τουαλέτα
• Κούραση και αδυναμία λόγω απώλειας αίματος ή συχνών κενώσεων
• Πυρετός σε περιόδους έξαρσης
• Απώλεια βάρους ή ανορεξία

Η νόσος παρουσιάζει εξάρσεις (περίοδοι που τα συμπτώματα χειροτερεύουν) και υφέσεις (περίοδοι χωρίς ενοχλήματα).

Η διάγνωση δεν βασίζεται μόνο σε μία εξέταση. Χρειάζεται συνδυασμός εξετάσεων:

• Συζήτηση με τον γιατρό για το ιστορικό και τα συμπτώματά σας.
• Εξετάσεις αίματος και κοπράνων για να διαπιστωθεί αν υπάρχει φλεγμονή ή απώλεια αίματος.
• Κολονοσκόπηση με βιοψίες, η οποία επιτρέπει στον γιατρό να δει άμεσα τον βλεννογόνο του εντέρου και να πάρει δείγματα για ιστολογική ανάλυση.
• Απεικονιστικές εξετάσεις (όπως αξονική ή μαγνητική τομογραφία) εφόσον χρειαστούν.

Η ακριβής αιτία δεν έχει αποσαφηνιστεί, αλλά γνωρίζουμε ότι υπάρχουν προδιαθεσικοί παράγοντες που σχετίζονται με τη νόσο:

• Η γενετική προδιάθεση. Τα άτομα με ελκώδη κολίτιδα έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν τη νόσο όταν υπάρχει τουλάχιστον ένας ασθενής στην οικογένεια.
• Το ανοσοποιητικό σύστημα αντιδρά υπερβολικά και «επιτίθεται» στο ίδιο το έντερο.
• Παίζουν ρόλο και περιβαλλοντικοί παράγοντες (διατροφή, στρες, λοιμώξεις, κάπνισμα).

Η νόσος δεν είναι μεταδοτική και δεν φταίει ο ασθενής για την εμφάνισή της.

Η θεραπεία στοχεύει στον έλεγχο της φλεγμονής και στην πρόληψη των εξάρσεων της νόσου. Περιλαμβάνει:

• Αμινοσαλικυλικά φάρμακα (π.χ. μεσαλαζίνη) για ήπιες έως μέτριες μορφές.
• Κορτιζόνη για βραχυπρόθεσμη χρήση σε εξάρσεις.
• Ανοσοκατασταλτικά φάρμακα, που μειώνουν την υπερβολική αντίδραση του ανοσοποιητικού.
• Βιολογικές θεραπείες που είναι σύγχρονα φάρμακα που στοχεύουν σε συγκεκριμένα μόρια της φλεγμονής.
• Διατροφολογική υποστήριξη.

Η θεραπεία είναι εξατομικευμένη. Αυτό σημαίνει ότι κάθε ασθενής χρειάζεται διαφορετικό συνδυασμό φαρμάκων ανάλογα με τη βαρύτητα και την ανταπόκρισή του.

Όπως κάθε φάρμακο, έτσι και οι θεραπείες της ελκώδους κολίτιδας μπορεί να έχουν παρενέργειες. Μερικές από αυτές είναι:

• Κορτιζόνη: αύξηση βάρους, πρήξιμο, οστεοπόρωση αν χρησιμοποιείται για μεγάλο διάστημα.
• Ανοσοκατασταλτικά και βιολογικές θεραπείες: αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης λοιμώξεων.

Γι’ αυτό είναι απαραίτητη η στενή παρακολούθηση από τον γιατρό και οι τακτικοί έλεγχοι αίματος. Στις περισσότερες περιπτώσεις τα φάρμακα είναι ασφαλή και πολύ αποτελεσματικά.

Η ελκώδης κολίτιδα δεν περιορίζεται πάντα στο έντερο. Μπορεί να επηρεάσει και άλλα όργανα:

• Αρθρώσεις: πόνοι, αρθρίτιδα
• Δέρμα: ερυθρά οζίδια ή σπανιότερα πιο σοβαρές βλάβες
• Μάτια: ραγοειδίτιδα, επιπεφυκίτιδα
• Ήπαρ: σε ορισμένες περιπτώσεις

Η παρακολούθηση αυτών των εκδηλώσεων είναι σημαντική για την πλήρη αντιμετώπιση της νόσου.

Η μεγάλη πλειοψηφία των ασθενών δεν θα χρειαστεί χειρουργείο. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις η κολεκτομή (αφαίρεση του παχέος εντέρου) είναι απαραίτητη:

• Όταν η νόσος δεν ελέγχεται με κανένα φάρμακο.
• Σε σοβαρές επιπλοκές, όπως διάτρηση του εντέρου ή τοξικό μεγάκολο.
• Όταν εμφανιστούν προκαρκινικές αλλοιώσεις ή καρκίνος στο έντερο.

Η ελκώδης κολίτιδα είναι μια χρόνια πάθηση που μπορεί να επηρεάσει την καθημερινότητα του ασθενή, αλλά με τη σωστή θεραπεία και παρακολούθηση μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά. Ο ρόλος του γαστρεντερολόγου είναι να σας καθοδηγεί, να προσαρμόζει τη θεραπεία στις ανάγκες σας και να σας βοηθά να έχετε μια πλήρη και δραστήρια ζωή.